Με άρθρο του με τίτλο «Κάλυμνος, εκεί όπου οι ξαπλώστρες έμαθαν κολύμπι», ο Σακελλάρης Τσικούρης, Διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός, Πρόεδρος της ΜΕ ΤΕΕ Καλύμνου και μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ Δωδεκανήσου, αναφέρεται στο ζήτημα της χρήσης των παραλιών και γενικότερα των κοινόχρηστων χώρων στο νησί.
Στο κείμενό του επισημαίνει την απόσταση που, κατά την άποψή του, υπάρχει μεταξύ των επίσημων παραχωρήσεων αιγιαλού και της εικόνας που παρουσιάζεται σε ορισμένες παραλίες, ενώ συνδέει το θέμα με την ευρύτερη προστασία του δημόσιου χώρου και της ελεύθερης πρόσβασης των πολιτών. Παράλληλα, παραθέτει τις βασικές διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας για τη χρήση αιγιαλού, παραλιών, πεζοδρομίων και πλατειών και θέτει ερωτήματα σχετικά με τους ελέγχους και την εφαρμογή των προβλεπόμενων κανόνων.
(* Ο Σακελλάριης Γ. Τσικούρης, είναι Διπλ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός,
Πρόεδρος ΜΕ ΤΕΕ Καλύμνου και μέλος της ΔΕ ΤΕΕ Δωδεκανήσου)
Ακολουθεί το άρθρο του Σ. Τσικούρη:
«Κάλυμνος, εκεί όπου οι ξαπλώστρες έμαθαν κολύμπι»
Η Κάλυμνος, ως γνωστόν, είναι το νησί των σφουγγαράδων και των θαλασσινών. Φαίνεται, όμως, ότι η βαθιά αγάπη των κατοίκων της για τη θάλασσα επεκτάθηκε και στα έπιπλα εξωτερικού χώρου. Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς το παράδοξο φαινόμενο, οι ξαπλώστρες, οι oμπρέλες και τα τραπεζοκαθίσματα να φτάνουν μέχρι εκεί που σκάει το κύμα, διεκδικώντας πλέον δικαιώματα… αμφίβιου οργανισμού;
Αν ανοίξει κανείς τα επίσημα έγγραφα των παραχωρήσεων και των ενοικιάσεων αιγιαλού για το νησί, θα νομίσει πως οι παραλίες μας είναι σχεδόν παρθένες. Οι νόμιμες άδειες είναι ελάχιστες, μετρημένες στα δάχτυλα. Αν όμως περπατήσεις στις ίδιες αυτές παραλίες, η πραγματικότητα σε προσγειώνει ή μάλλον, σε στριμώχνει(!). Η απόσταση ανάμεσα στο «νόμιμο» και το «ορατό» μετριέται σε εκατοντάδες τετραγωνικά μέτρα παράνομης πλαστικής και ξύλινης κατάληψης.
Το concept είναι απλό και πρωτοποριακό: Γιατί να πληρώνεις παράβολα, γιατί να μπαίνεις σε γραφειοκρατικές δημοπρασίες και γιατί να σέβεσαι τα όρια του δημόσιου χώρου, όταν μπορείς απλώς να απλώσεις την πραμάτεια σου μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι σου – και η παλίρροια;
Έτσι, ο ντόπιος που θέλει να ρίξει μια βουτιά στον τόπο του και ο επισκέπτης που ήρθε για το εναλλακτικό, αυθεντικό προφίλ του νησιού, έρχονται αντιμέτωποι με μια ιδιότυπη «πειρατεία» της αμμουδιάς. Η ελεύθερη πετσέτα θεωρείται πλέον είδος προς εξαφάνιση και η πρόσβαση στο κοινωνικό αγαθό που λέγεται «θάλασσα» προϋποθέτει την ενοικίαση… VIP θέσης πάνω στο κύμα, με το έτσι θέλω.
Πλήρης απαξίωση του δημόσιου χώρου, από την πλατεία μέχρι την αμμουδιά
Το πρόβλημα με την κατάληψη των παραλιών δεν είναι απλώς αισθητικό, ούτε αφορά μόνο την τουριστική σεζόν. Είναι βαθιά κοινωνικό. Ήδη ζούμε σε μια πόλη που έχει γίνει εχθρική προς τον πεζό, τη μητέρα με το καρότσι, τα άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ) και τους ηλικιωμένους. Οι κοινόχρηστοι χώροι – οι πλατείες, τα πεζοδρόμια, οι ελεύθερες ακτές – αποτελούν τον συνεκτικό ιστό κάθε κοινωνίας. Είναι οι μοναδικοί χώροι, όπου όλοι οι πολίτες, ανεξαρτήτως οικονομικής κατάστασης, είναι ίσοι. Είναι το καταφύγιο του ντόπιου για να ανασάνει, το σημείο συνάντησης των παιδιών, ο ζωτικός χώρος που έχουμε ανάγκη, για να μη νιώθουμε ασφυξία στον ίδιο μας τον τόπο.
Η ανάγκη ύπαρξης και προστασίας αυτών των χώρων είναι ζήτημα δημοκρατίας και ποιότητας ζωής. Όταν το κράτος και η τοπική αυτοδιοίκηση επιτρέπουν την ασύδοτη εμπορευματοποίηση ακόμη και του τελευταίου μέτρου ελεύθερης άμμου ή πεζοδρομίου, στέλνουν ένα επικίνδυνο μήνυμα, ότι το ιδιωτικό κέρδος υπερτερεί του δημόσιου συμφέροντος. Έτσι, δημιουργείται μια στρεβλή, καθαρά καταναλωτική λογική, που μετατρέπει τους δημόσιους χώρους σε ημι-ιδιωτικές ή αμιγώς ιδιωτικές ζώνες, αποκλείοντας τους πολίτες.
Η παραλία, η πλατεία και ο δρόμος δεν είναι οικόπεδο κανενός για να επεκτείνει το μαγαζί του. Είναι δημόσια περιουσία. Και η προστασία της είναι υποχρέωση όλων μας, πρωτίστως, όμως, εκείνων που εισπράττουν τους φόρους μας, για να εφαρμόζουν τους νόμους.
Ωστόσο, κάποια στιγμή πρέπει να αρχίσουν να μπαίνουν τα πράγματα σε μια τάξη. Είναι η ώρα που ο πολίτης πρέπει να ενημερωθεί, να απαιτήσει και να διεκδικήσει αυτά που συνταγματικά και νομικά του ανήκουν.
Τι προβλέπει η νομοθεσία;
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, ο αιγιαλός και η παραλία είναι κοινόχρηστα πράγματα και κύριος προορισμός τους είναι η ελεύθερη και ακώλυτη πρόσβαση του κοινού. Η μίσθωσή τους διέπεται από αυστηρούς κανόνες, οι οποίοι στην Κάλυμνο φαίνεται να έχουν γίνει… «λάστιχο»:
- Στον Αιγιαλό και την Παραλία: Ο εξοπλισμός (ομπρέλες, ξαπλώστρες κ.λπ.) επιτρέπεται να καταλαμβάνει έως το 60% του παραχωρούμενου χώρου, ποσοστό που μειώνεται στο 30% σε προστατευόμενους αιγιαλούς και παραλίες (Natura 2000). Είναι υποχρεωτική η διατήρηση ελεύθερης ζώνης από την ακτογραμμή πλάτους τουλάχιστον τεσσάρων (4) μέτρων. Παράλληλα, απαγορεύεται η παραβίαση του κοινόχρηστου χαρακτήρα τους , ενώ οι παραχωρησιούχοι υποχρεούνται να αναρτούν πινακίδα με QR code για τον άμεσο έλεγχο των ορίων από τους πολίτες.
- Εντός Πόλης (Πεζοδρόμια, Πεζόδρομοι, Πλατείες): Στα πεζοδρόμια είναι υποχρεωτική η ελεύθερη λωρίδα διέλευσης πεζών με ελάχιστο πλάτος 1,50 μ. Παράλληλα, απαγορεύεται κάθε μόνιμη ή ημιμόνιμη κατασκευή (ξύλινα δάπεδα, τζάμια, νάιλον) που επεκτείνει αυθαίρετα τα καταστήματα, καθώς ο νόμος απαγορεύει ρητά κάθε αυθαίρετη κατασκευή ή διαμόρφωση σε κοινόχρηστους χώρους, προβλέποντας άμεση κατεδάφιση, σφράγιση της επιχείρησης και αυστηρά διοικητικά πρόστιμα.
Η ώρα των ευθυνών
Το ερώτημα, βέβαια, δεν είναι γιατί οι επιχειρηματίες επεκτείνονται αυθαίρετα. Η απληστία, όταν δεν συναντά εμπόδια, γιγαντώνεται. Το πραγματικό ερώτημα είναι: Οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές έχουν επισκεφθεί πρόσφατα τις παραλίες και τους κοινόχρηστους χώρους μας ή μήπως τους βλέπουν μόνο σε καρτ-ποστάλ;
Όταν οι παραχωρήσεις στα χαρτιά είναι ελάχιστες, αλλά οι ξαπλώστρες στην άμμο και τα τραπέζια στα πεζοδρόμια αμέτρητα, η απουσία ελέγχων δεν είναι απλή αμέλεια, είναι συνέργεια. Εκτός κι αν στην Κάλυμνο ανακαλύψαμε μια νέα μορφή real estate, όπου ο δημόσιος χώρος αυτοδιατίθεται δωρεάν σε όποιον προλάβει να καρφώσει πρώτος την ομπρέλα ή το τραπέζι του.
Το δικαίωμα στην ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα και στον δημόσιο χώρο δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αυτονόητο δικαίωμα των πολιτών και των επισκεπτών του νησιού. Και είναι ώρα να προστατευτεί στην πράξη, πριν η Κάλυμνος χάσει οριστικά τον ελεύθερο και αυθεντικό χαρακτήρα της.
Σακελλάριος Γ. Τσικούρης
Διπλ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός
Πρόεδρος ΜΕ ΤΕΕ Καλύμνου
Μέλος της ΔΕ ΤΕΕ Δωδεκανήσου
